PROGRAM ZA STICANJE ZNANJA I VJEŠTINA
RADA NA RAČUNARU [pdf]
Utemeljenost programa 
Danas su znanja iz informatike i računarstva
jedna od najtraženijih i najznačajnijih znanja kod pojedinaca.
To se, između ostalog, ogleda u zahtjevima poslodavaca za
radnom snagom koja posjeduje vještinu rada na računaru (za
gotovo svako oglašeno radno mjesto, bez obzira na stepen stručne
spreme ili zanimanje, traži se poznavanje rada na računaru),
ali i u ogromnom interesovanju nezaposlenih lica za program
informatičkog opismenjavanja, koji Zavod za zapošljavanje
Crne Gore, kao jedan od nosilaca aktivnosti na planu stručnog
osposobljavanja odraslih u Republici Crnoj Gori, u kontinuitetu,
organizuje već desetak godina. Na godišnjem nivou, kroz ovaj
program prođe 1500-2000 lica, različitog stepena stručne spreme,
što Zavod čini najvećim organizatorom informatičke obuke u
Republici.
No, sve doskora, osim određenih motivacionih
efekata (koji, naravno, nijesu nevažni), rezultati obuke,
u smislu kvaliteta i kvantiteta stečenog znanja obučavanih
lica, nijesu bili na očekivanom nivou. Razloga za takvu ocjenu
ima više: od nepostojanja standardnog programa obuke kao minimuma
opštih, funkcionalnih znanja iz oblasti računarskih i informacionih
tehnologija, prilagođenog potrebama i zahtjevima tržišta rada,
preko neujednačenih stručnih i prostorno-tehničkih mogućnosti
izvođača obuke, pa do, često, formalnog (neobjektivnog) vrednovanja
stečenog znanja.
Obzirom na ovakva iskustva, Zavod je 2005.
godine započeo aktivnosti na izradi standardnog programa informatičkog
opismenjavanja nezaposlenih lica, koji će obavezivati sve
izvođače obuke na njegovu primjenu, kao minimum zahtjeva.
Akcenat je stavljen na standardizaciju metodologije učenja
i vremena potrebnog za sticanje znanja.
Imajući u vidu činjenicu da za najveći broj
korisnika informacionih tehnologija primjena dostignutog stepena
tehničko-tehnološkog razvoja u poslovnom okruženju predstavlja
primarni razlog njihove potrebe za informatičkom edukacijom,
ključna pitanja u osmišljavanju programa predstavljali su
nivo i obim ovih znanja. Naravno, kompatibilnost sa ostalim
programima informatičke obuke kao što su Microsoft Office Specialist - MOS, European Computer Driving Licence
- ECDL ili European Computer Passport - XPERT ECP, bila je
podrazumijevana.
Program "OSNOVE RAČUNARSKE PISMENOSTI", je
krajem juna 2006. godine, na inicijativu Zavoda za zapošljavanje
Crne Gore, Savjet za obrazovanje odraslih verifikovao kao
javno važeći program informatičkog opismenjavanja odraslih
u Republici Crnoj Gori.
Ciljevi programa su:
- definisanje minimuma opštih, funkcionalnih znanja iz oblasti
računarskih i informacionih tehnologija
- uspostavljanje nacionalnog standarda informatičke pismenosti,
koji će obavezivati sve organizatore obrazovanja na njegovu
primjenu, kao minimum zahtjeva
- obezbjeđivanje većeg kvaliteta radne snage koja učestvuje
na tržištu rada i podizanje opšteg nivoa informatičkih znanja,
u cilju stvaranja neophodnih preduslova za naše uključivanje
u savremene tokove informatičkog društva
- kvalitativni pomak u informatičkom obrazovanju odraslih,
sa sticanja DIPLOME na sticanje ZNANJA.
Upoznavanjem i savladavanjem rada sa standardizovanim poslovnim
aplikacijama, polaznici programa će steći onaj nivo potrebnih
informatičkih znanja koji obezbjeđuje samostalan rad i uspješnu
primjenu u poslovnom okruženju, kao i neophodnu osnovu za,
eventualno, sticanje dodatnih znanja, kroz različite specijalističke
kurseve (Microsoft Office Specialist – MOS).
Sadržaj programa
Program je baziran na, danas, sigurno najzastupljenijem
operativnom sistemu na polju personalnih računara (Microsoft
Windows - sve verzije 95, 98, NT, 2000, Me, XP) i jedinstvenom
skupu različitih programa namijenjenih savremenom kancelarijskom
poslovanju (Microsoft Office). Sadržajem programa obuhvaćeno
je šest predmetnih oblasti - modula:
- Računari i informacione tehnologije
- Operativni sistemi [Microsoft Windows]
- Obrada teksta [Microsoft Word]
- Tabelarni proračuni [Microsoft Excel]
- Prezentacije [Microsoft PowerPoint]
- Internet i komunikacije [Microsoft Internet Explorer i
Microsoft Outlook Express]
Iako je svaki od programa Microsoft Office-a namijenjen izvršavanju
određenih poslova, svi oni dijele zajednički dizajn, određene
funkcionalnosti i mogućnost jednostavne razmjene podataka.
Korisnik koji ima iskustva u radu sa jednim, može lako to
znanje iskoristiti u radu sa drugim programima iz paketa.
Kompatibilnost sa drugim programima
Program je u potpunosti kompatiblan sa programom »Evropske
vozačke dozvole za računare« (ECDL – Europian Computer Driving
Licence) i programom »Evropskog pasoša za računare« (XPERT
Europian Computer Passport).
Kompatibilnost sa ECDL programom je postignuta u okviru šest
predmetnih oblasti – modula (Računari i informacione tehnologije,
Operativni sistemi - MS Windows, Obrada teksta - MS Word,
Tabelarni proračuni - MS Excel, Prezentacije - MS PowerPoint
i Internet i komunikacije - MS Internet Explorer i MS Outlook
Express)[1].
--------------------------------------------------------------------------------
[1] Po našoj procjeni, poznavanje rada sa bazama podataka
(MS Access), prevazilazi nivo opštih znanja i prelazi u domen
specijalističkih. Štaviše, iako MS Excel nije klasičan sistem
za upravljanje bazama podataka, neki elementarni koraci, koji
su poznati u ovim sistemima, mogu se uraditi i u Excel-u (kreiranje
baze podataka u obliku liste, sortiranje i filtriranje podataka).
Iz ovih razloga, ECDL modul »Baze podataka« nije uvršten u
ovaj program (za sticanje serifikata XPERT Europian Computer
Passport Master, izbor modula MS Excel ili MS Access je fakultativan).
Materijal za pripremu i polaganje ispita programa
U cilju standardizacije nastavnih sredstava, Zavod je
pripremio ilustrovani priručnik »Osnove rada na računaru«
i audio-vizuelnu prezentaciju praktičnog rada sa predmetnim
oblastima iz priručnika, na kompakt-disku. Ovi materijali,
na popularan i lako prihvatljiv način, kroz niz kratkih, instruktivnih
lekcija, objašnjavaju osnovne tehnike rada sa operativnim
sistemom Microsoft Windows i programima iz paketa Microsoft
Office.
Za potrebe završne provjere znanja, urađena je posebna programska
aplikacija, koja, kroz formu simulacije rada sa predmetnim
oblastima programa, omogućava automatizovano i objektivno
vrednovanje stečenog znanja. U prepoznatljivom vizuelnom okruženju
multimedijalnog udžbenika, polaznik rješava postavljene zadatke,
a program analizira ispravnost rješenja i bilježi rezultate.
Obzirom na značajne prednosti (objektivno vrednovanje znanja,
primjenjivost u procesu učenja i provjere znanja preko Interneta),
vjerujemo da će ovakav način polaganja završnog ispita prihvatiti
i ostali organizatori informatičke obuke.
Dosadašnja iskustva, mišljenja polaznika obuke i šire laičke,
ali i stručne javnosti, govore u prilog korišćenja ovih materijala,
kao osnovnih nastavnih sredstava, u izvođenju informatičke
obuke.
Trajanje programa
| Redni broj |
Naziv modula |
Ukupno |
Predavanja[2] |
Vježbe |
| 1. |
Računari i informacione tehnologije |
4 |
3 |
1 |
| 2. |
Operativni sistemi - MS Windows |
11 |
7 |
4 |
| 3. |
Obrada teksta – MS Word |
19 |
14 |
5 |
| 4. |
Tabelarni proračuni – MS Excel |
22 |
15 |
7 |
| 5. |
Prezentacije - MS PowerPoint |
18 |
12 |
6 |
| 6. |
Internet i komunikacije - MS Internet Explorer MS Outlook
Express |
8 |
6 |
2 |
UKUPNO TRAJANJE POČETNOG KURSA:
(moduli 1, 2, 3 i 6) |
42 |
30 |
12 |
UKUPNO TRAJANJE NAPREDNOG KURSA:
(moduli 4 i 5) |
40 |
27 |
13 |
UKUPNO:
(svi moduli) |
82 |
57 |
25 |
--------------------------------------------------------------------------------
[2] Termin Predavanje, u kontekstu realizacije ovog programa,
obuhvata i konkretnu demonstraciju rada na računaru, uz aktivno
učestvovanje polaznika, kroz praktičan rad.
Uslovi izvođenja
| Prostorni uslovi: |
| 1. |
Organizacija |
1 polaznik - 1 računar |
| 2. |
Tip učionice |
Namjenska, isključivo za izvođenje obuke za rad na računarima |
| 3. |
Maksimalni broj polaznika u grupi |
15 |
| Tehnički uslovi: |
| 4. |
Minimalna računarska konfiguracija |
Pentium IV, 256 RAM, Windows XP, Office XP |
| 5. |
Projektor |
Za održavanje kurseva za grupe sa 5 i više polaznika
projektor je obavezan. |
| Uslovi izvođenja nastave: |
| 6. |
Način realizacije obuke |
3 puta nedeljno po 2 časa, sa obaveznim danom pauze
poslije svakog radnog dana |
Vrednovanje stečenih znanja i vještina
Kandidati koji žele da ranije stečeno informatičko znanje
sertifikuju prema ovom programu mogu pristupiti završnom ispitu
bilo kojeg modula, bez prethodnog pohađanja obuke.
Provjera znanja u okviru određenog modula, nije uslovljena
uspješnim završetkom ispita u okviru nekog drugog modula.
Nakon uspješnog završetka modula 1, 2, 3 i 6, odnosno 4 i
5, kandidat može dobiti uvjerenje o uspješno položenom prvom,
odnosno uvjerenje o uspješno položenom drugom nivou programa »OSNOVE RAČUNARSKE PISMENOSTI«.
Kandidatu koji, u skladu sa usvojenom metodologijom, uspješno
položi sve predviđene module, Zavod za zapošljavanje Crne
Gore, kao nosilac programa »OSNOVE RAČUNARSKE PISMENOSTI«,
izdaje sertifikat o posjedovanju odgovarajućih znanja i vještina
rada na računaru.
Pregled sadržaja predmetnih oblasti - modula
Modul 1: Računari i informacione tehnologije
| |
Sadržaj |
Predavanje (broj časova) |
Vježbe (broj časova) |
| 1. |
Uvod:
- osnovni pojmovi (računar, softver, hardver)
- primjena računara
- vrste računara
|
1 |
1 |
| 2. |
Djelovi računara:
- kućište
- procesor
- matična ploča
- uređaji prenosivih medija (disketna jedinica, CD
ROM, DVD)
- memorija
- tvrdi disk
- uređaj za napajanje
|
| 3. |
Ulazno-izlazni uređaji:
- tastatura
- miš
- monitor
- štampač
|
1 |
| 4. |
Dodatni uređaji:
- ulazno-izlazne kartice
- priključci za povezivanje uređaja
- modem
- skener
- neprekidno napajanje
|
1 |
| 5. |
Operativni sistem |
| 6. |
Računarske mreže |
Modul 2: Operativni sistemi [MS Windows]
| |
Sadržaj |
Predavanje (broj časova) |
Vježbe (broj časova) |
| 1. |
Uvod:
- uključivanje računara i pokretanje Windows-a
- prijavljivanje za rad
- isključivanje računara i napuštanje Windows-a
|
1 |
1 |
| 2. |
Radno okruženje i osnovni pojmovi:
- radna površina i njeni elementi
- rad sa mišem
- podešavanje klasičnog izgleda Windows-a
|
| 3. |
Rad sa prozorima
- otvaranje i zatvaranje prozora
- kontrola pozicije i veličine prozora
- podešavanje prikaza sadržaja prozora
- prozori za dijalog
- podešavanje časovnika
- meniji
|
1 |
1 |
| 4. |
Rad sa dokumentima
- fascikle “moj računar” i “moji dokumenti”
- windows explorer
- otvaranje fascikli i grupisanje dokumenata
- premještanje i kopiranje
- rad sa disketom
- imenovanje i preimenovanje dokumenata
- brisanje dokumenata
- pretraživanje dokumenta
- izrada prečica
- štampanje
|
3 |
1 |
| 5. |
Rad sa programima:
- pokretanje i zatvaranje programa
- otvaranje i snimanje dokumenata
|
| 6. |
Osnovna podešavanja:
- zaštita ekrana
- podešavanje miša
- podešavanje linije poslova
- podešavanje regionalnih karakteristika
- podešavanje tastature
|
1 |
1 |
| 7. |
Rad u mrežnom okruženju:
- dijeljenje resursa na mreži
- virusi i zaštita
|
1 |
Modul 3: Obrada teksta [MS Word]
| |
Sadržaj |
Predavanje (broj časova) |
Vježbe (broj časova) |
| 1. |
Uvod:
- radno okruženje i osnovni pojmovi
- format dokumenta
- otvaranje i zatvaranje dokumenata
- snimanje dokumenata
|
3 |
1 |
| 2. |
Rad sa tekstom:
- upisivanje teksta
- paragrafi
- poravnanje i uvlačenje teksta
- podešavanje proreda linija teksta
- poravnanje teksta po vertikali - tabulacija
- kontrola preloma
- sekcije dokumenta
- izbor teksta
- promjena i brisanje izabranog teksta
- premještanje i kopiranje izabranog teksta
- upotreba prečica tastature
- pronalaženje uzorka teksta
- zamjena uzorka teksta
|
| 3. |
Uređivanje teksta
- izbor i promjena tipa i veličine slovnog oblika
- specijalni znaci
- naglašavanje djelova teksta
- podešavanje boje teksta
- podešavanje ispisa teksta
- kopiranje formata
|
2 |
1 |
| 4. |
Greške i ispravke:
- poništavanje izvršenih operacija
- izvršavanje poništenih operacija
- automatske ispravke
- automatsko formatiranje teksta
|
1 |
| 5. |
Stilovi i šabloni:
- izbor i podešavanje ugrađenih stilova
- izrada novog stila
- upotreba šablona
- izrada šablona
|
1 |
1 |
| 6. |
Prelom teksta
- izrada i podešavanje izgleda tabele
- izrada i podešavanje izgleda liste
- izrada i podešavanje višestubičnog teksta
|
3 |
| 7. |
Rad sa grafikom:
- dodavanje i podešavanje grafičkih figura
- dodavanje i podešavanje »word-art« teksta
- dodavanje i podešavanje slika
|
1 |
1 |
| 8. |
Štampanje:
- podešavanje orijentacije i margina stranice
- izbor veličine papira
- podešavanje zaglavlja i podnožja
- pregledanje dokumenta prije štampanja
- štampanje
|
1 |
| 9. |
Napredni alati:
- izrada cirkularnog pisma
- izrada omotnica i naljepnica
- izrada sadržaja dokumenta
- izrada pojmovnika
- dodavanje objašnjenja i napomena
|
2 |
1 |
Modul 4: Tabelarni proračuni [MS Excel]
| |
Sadržaj |
Predavanje (broj časova) |
Vježbe (broj časova) |
| 1. |
Uvod:
- radno okruženje i osnovni pojmovi
- format dokumenta
- otvaranje i zatvaranje dokumenata
- snimanje dokumenata
|
3 |
1 |
| 2. |
Radna sveska:
- prelistavanje sveske
- dodavanje i brisanje listova
- premještanje i kopiranje listova
- imenovanje listova
- dodavanje i brisanje kolona i redova
- podešavanje dimenzija kolona i redova
- sakrivanje listova, redova i kolona
- zamrzavanje redova i kolona
- dodavanje i brisanje ćelija
- podešavanje formata ćelije
- brisanje sadržaja i formata ćelije
- imenovanje, označavanje i referenciranje ćelija
|
| 3. |
Unos podataka:
- upisivanje teksta
- upisivanje numeričkih podataka
- upisivanje datuma i vremena
- kopiranje podataka unutar reda ili kolone
- upisivanje nizova
- zamjena redova i kolona
- pronalaženje i zamjena podataka
- podešavanje prikaza
|
2 |
2 |
| 4. |
Formule i funkcije:
- operatori i prioritet operatora
- formule sa referenciranjem ćelije
- formule sa pozivom imena ćelije
- formule sa funkcijom
- najčešće korišćene datumsko-vremenske funkcije
- najčešće korišćene matematičke funkcije
|
3 |
| 5. |
Uređivanje podataka:
- sortiranje po jednoj koloni
- višestruko sortiranje
- automatsko filtriranje
- automatsko grupisanje
- ručno grupisanje
- sumirani pregled
|
3 |
1 |
| 6. |
Grafički prikaz:
- dodavanje grafikona
- podešavanje pozadine gafikona
- podešavanje izgleda nizova
- podešavanje osa grafikona
- kombinacija grafikona
- dodavanje teksta u grafikon
- podešavanje pozicije i veličine grafikona
|
2 |
1 |
| 7. |
Štampanje:
- podešavanje stranice
- podešavanje margina
- zaglavlje i podnožje
- podešavanje listova
- pregledanje prije štampanja
- kontrola preloma stranica
|
1 |
1 |
| 8. |
Integracija sa Word-om:
- umetanje podataka
- povezivanje podataka
|
1 |
1 |
Modul 5: Prezentacije [MS PowerPoint]
| |
Sadržaj |
Predavanje (broj časova) |
Vježbe (broj časova) |
| 1. |
Uvod:
- radno okruženje i osnovni pojmovi
- format dokumenta
- otvaranje i zatvaranje dokumenata
- snimanje dokumenata
|
3 |
1 |
| 2. |
Rad sa slajdovima:
- upotreba šablona
- dodavanje i brisanje slajdova
- sakrivanje i otkrivanje slajdova
- kopiranje i premještanje slajdova
- glavni slajdovi
- kolorne šeme
- promjena šeme slajda
- promjena dizajna slajda
- upotreba bilješki
- sumarni slajd
|
| 3. |
Rad sa tekstom:
- skiciranje teksta prezentacije
- promjena fonta prezentacije
- podešavanje ispisa teksta
- automatsko formatiranje
- kopiranje i premještanje teksta
- pronalaženje i zamjena uzorka teksta
|
2 |
2 |
| 4. |
Uređivanje slajdova:
- podešavanje okvira
- podešavanje izgleda liste
- dodavanje tekstualnih polja
- dodavanje grafičkih figura
- dodavanje grafikona
- dodavanje dijagrama
- dodavanje tabele
- dodavanje funkcionalnih dugmadi
- dodavanje video ili audio zapisa
- grupisanje elemenata slajda
- raspoređivanje elementa po dubini
- promjena pozadine slajda
- zaglavlje i podnožje slajda
- podešavanje izgleda stranice sa bilješkama
|
|
| 5. |
Animacija slajdova:
- izrada prelaza između slajdova
- dodavanje ugrađenih animacija
- izrada animacije elementa slajda
- animiranje teksta
- animiranje grafikona
- podešavanje parametara animacije
- vremensko raspoređivanje animacija
|
3 |
1 |
| 6. |
Upravljanje prezentacijom:
- štampanje propratnog materijala
- podešavanje parametara prikaza
- izrada prilagođenog prikaza
- prenošenje prezentacije
- pokretanje i zaustavljanje prezentacije
- podešavanje osobina pokazivača
- upravljanje slajdovima
|
|
1 |
Modul 6: Internet i komunikacije [MS Internet Explorer i
MS Outlook Express]
| |
Sadržaj |
Predavanje (broj časova) |
Vježbe (broj časova) |
| 1. |
Uvod u Internet:
- osnovni pojmovi
- radno okruženje čitača
- povezivanje na Mrežu
|
3 |
1 |
| 2. |
Pretraživanje Interneta:
- pretraživanje pomoću adrese
- korišćenje pretraživača
- izrada i održavanje fascikli sa često korišćenim
lokacijama
- pregledanje posjećenih lokacija
- štampanje stranice
|
| 3. |
Podešavanje čitača:
- postavljanje polazne lokacije
- podešavanje bezbijednosnih zona
- dodavanje lokacije u bezbjednosnu zonu
- podešavanje palete veza
|
2 |
2 |
| 4. |
Elektronska pošta:
- osnovni pojmovi
- radno okruženje MS Outlook Express-a
- izrada naloga za poštu
|
|
| 5. |
Slanje i primanje poruka:
- upisivanje i čitanje poruka
- pretraživanje poruka
- dodavanje priloga uz poruku
- definisanje važnosti poruke
- štampanje poruka
- brisanje poruka
- proslijeđivanje poruka
- odgovaranje na primljenu poruku
- zahtijevanje potvrđivanja prijema poruke
|
|
1 |
| 6. |
Razmjena personalnih informacija:
- dodavanje potpisa
- dodavanje vizit-karte
- upotreba i održavanje adresara
|
|
1 |
| 7. |
Podešavanje:
- podešavanje formata teksta poruke
- podešavanje načina prijema/slanja poruke
|
|
|
|
